Author:Anne van Hoorn

De definitie van signaleren

De definitie van signaleren

In een eerder artikel heb ik het gehad over het nadeel van het gebruik van vakjargon. In dit artikel wil ik specifiek ingaan op het veel gebruikte woord signaleren.

En dan vooral in de context: ‘Het signaleren van huiselijk geweld, kinder- en oudermishandeling*’. Het is niet zozeer een woord dat als vakjargon richting cliënten/ betrokkenen veel gebruikt wordt, maar des te meer in de aanpak van deze problematiek, dus vanuit de beleidsmakers naar de zorg- en welzijnsprofessionals toe. *In dit artikel noem ik huiselijk geweld, kinder- en ouderenmishandeling in het vervolg mishandeling. In de breedste zin van het woord.
 

De juiste benadering

 

We weten allemaal hoe belangrijk taal is. De juiste benadering qua gespreksvoering kan veel invloed hebben op de ander. Door de juiste vragen, door in verbinding te zijn met je cliënt kan je het verschil maken. Iedereen die deze problematiek moét signaleren wordt ook beïnvloed door taal. Denk bijvoorbeeld aan ‘de verplichte meldcode’, we zijn verplicht er iets mee te moeten doen.

Het signaleren van mishandeling wordt regelmatig als lastig ervaren. Ik hoor belemmeringen als: ‘Wat als mijn vermoeden niet blijkt te kloppen?’,  ‘wat als men boos wordt en van de radar verdwijnt?’ en ‘ik kan toch pas iets doen als ik genoeg bewijzen heb’.
 

Het woord signaleren ontleed

 

Laten we eens stilstaan bij het woord zelf. Wat betekent signaleren nu eigenlijk?

Sig·na·le·ren: constateren

Con·sta·te·ren: vaststellen

Vast·stel·len:  bepalen, afspreken, als feit waarnemen; = constateren
(Bron: Dikke van Dale)

Signaleren betekent dus dat je iets vaststelt. En wanneer je iets vaststelt bepaal je iets en neem je iets als feit waar. En daar zit mijn inziens de crux. Bij het signaleren van mishandeling kan je dat helemaal nog niet bepalen en weet je nog helemaal niet of het een feit is. Als je dat ooit al te weten komt. Je zit dus nog in de onderzoekende fase en je moet al gaan bepalen en vaststellen. Geen wonder dat er handelingsverlegenheid ontstaat en dat je je afvraagt ‘wie ben ik om dit te bepalen?’.
 

De paradox

 

Terwijl de zorg- en hulpverlening wordt geacht mogelijke mishandeling te signaleren, doen mensen in gewelddadige situaties er juist alles aan om hun situatie verborgen te houden, uit bijvoorbeeld schaamte of angst. Er wordt dus van jou verwacht dat je iets ziet wat men verborgen probeert te houden.
 

Alert zijn op mishandeling

 

‘Maar het is toch aan ons leerkrachten, hulp- en zorgverleners om mishandeling te signaleren?’ Hoor ik je denken. Ja dat klopt, maar stel je eens voor dat we afblijven van het woord signaleren (en ieders eigen interpretatie die hieraan hangt) en besluiten dat wij vanaf nu alert zijn op risico- (en beschermende) factoren. Eigenlijk is dit niet eens zo heel anders dan signaleren, maar het helder krijgen van risicofactoren is concreet. Signaleren impliceert dat je mishandeling ziet, hebt gesignaleerd.

Alert zijn op risicofactoren houdt in dat je kijkt naar factoren in de leefomgeving die tot mishandeling kunnen leiden. Je maakt het dus concreter én je werkt preventief! Daarbij komt dat als je op deze manier te werk gaat, je eerder in verbinding komt met de betrokkenen. Je ziet namelijk dat er op bepaalde gebieden hulp nodig is. Dan kom je vanuit zorg.
 

De extra handeling die signaleren heet

 

Het signaleren van mishandeling impliceert dat je iets extra’s moet doen, dat je naast je reguliere werkzaamheden óók nog alert moet zijn op mogelijke mishandeling. En dat je pas ‘goed’ gesignaleerd hebt als je iets concreets hebt. Maar wat nu met de gevallen die niet heel concreet zijn, die wel uit de hand dreigen te lopen, of al zijn gelopen en waar je niet heel duidelijk de vinger erop kan leggen wat er mis is. Alert zijn op mishandeling (en dus de risicofactoren) is iets wat geïntegreerd zou moeten zijn in je reguliere werkzaamheden. Net zo normaal als dat je checkt of jouw cliënt wel in het juiste postcodegebied woont.
 

Hoe je alert kan zijn

 

‘Allemaal leuk en aardig’ hoor ik je denken. ‘En het klinkt misschien wel logisch, maar hoe zorg ik er nou voor dat het ook daadwerkelijk een manier van doen word?’ We kennen het allemaal wel: Je hebt een training of workshop gevolgd, je denkt: ‘yes! Vanaf nu ga ik dit toepassen’ en na een paar weken of maanden blijkt ineens toch dat je bent vervallen in je oude gedrag.

Om ervoor te zorgen dat nieuwe inzichten beklijven kan je het best met afbeeldingen werken. Plaatjes in plaats van rijtjes tekst en lijsten.
Daarom heeft Ovora een afbeelding ontwikkeld waardoor je nooit meer zal vergeten wat je moet doen om het plaatje helder te krijgen.

Weten hoe dit plaatje eruit ziet? Neem dan hier contact met me op voor meer informatie.

0
0
Kanttekening bij het afwegingskader

Een kanttekening bij het afwegingskader

De Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling wordt aangescherpt. Verschillende beroepsgroepen hebben met elkaar gekeken hoe zij het afwegingskader vorm willen geven. En per 1 januari 2019 wordt dit afwegingskader verplicht.

Het doel


Houvast bij afwegingskader meldcode
Het afwegingskader verduidelijkt hoe de (zorg)professional tot de conclusie kan komen dat een situatie van (een vermoeden van) kindermishandeling en huiselijk geweld dermate ernstig is dat een melding noodzakelijk is.
Het doel van een afwegingskader is om meer houvast te geven bij het nemen van beslissingen over het doen van een melding.

Implementatie


Veel organisaties zijn druk bezig met de implementatie van dit afwegingskader binnen de organisatie. Begrijpelijk dat de focus wordt gelegd op het werken met het nieuwe afwegingskader. Er zijn een aantal veranderingen waar men van op de hoogte moet zijn.

Echter zou ik vanuit de visie van Ovora willen toelichten waarom dit hoogstwaarschijnlijk weinig verschil zal gaan maken in de mindset van de medewerkers.

Moeten


Sinds de invoer van de Meldcode worden bepaalde beroepsgroepen verplicht om met de Meldcode te werken. Er wordt van bovenaf gezegd: ‘dit is verplicht en dit moet je doen’. Maar wat ontbreekt is een investering in het aanwakkeren van de intrinsieke motivatie van de medewerkers. Door de focus zo op de kaders (meldcode + nu het nieuwe afwegingskader) wordt men niet meer getriggerd om zelf te voelen en in te schatten.

Uniformiteit


En dat is precies waar de crux zit. Men is bang om dit zelf in te schatten, want wat als je ernaast zit? Om deze angst tegen te gaan wordt er vanuit het ministerie gekeken hoe dat ondervangen kan worden. De symptomen (er wordt te weinig gemeld; bijvoorbeeld door angst om verkeerd in te schatten) worden bedekt door een afwegingskader te maken. Er wordt geprobeerd het zo uniform mogelijk te maken. Maar geweld zaken zijn niet uniform. Elke zaak staat op zichzelf, roept een ander gevoel bij de professional op (met diens eigen bagage en referentiekader) en heeft een passende aanpak nodig.

Appelboom



Houvast bij afwegingskader meldcode
Je kan het zien als een appelboom.
Eigenlijk is de eerste oogst appels (de meldcode) niet helemaal zoals men voor ogen had.
Wat er gebeurt is dat de mislukte appels (oogst) opgepoetst worden (nieuw kader).
Maar door de appels op te poetsen werk je niet aan succesvolle volgende oogst.
Als je wilt dat de vruchten beter worden, dan moet je bij de wortels van de boom zijn.

Roots


Daarom heb ik Ovora ontwikkeld. Hoe kunnen we nu vanuit de roots, de wortels, dus vanuit de kracht van de professional zelf (die nu onzichtbaar is omdat er in kaders gedacht moet worden) ervoor zorgen dat er beter gesignaleerd en gemeld wordt?

Zoals Einstein zo mooi zei: ‘Als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg’. Als je in de papieren werkelijkheid blijft dan zal het een papieren werkelijkheid blijven. Als je voor uitvoering gaat, zal er uitgevoerd worden.

 

 
Wil je weten hoe je de roots aanpakt? Meld je aan voor en training of workshop.
Klik hier voor ons trainingsaanbod

0
0
Het belang van het kind

Voorkom het gebruik van vakjargon

Herken je dat, termen als ‘hulpverlening’, ‘het belang van het kind’?

Het belang van het kind

Regelmatig betrapte ik mijzelf er ook op, het gebruik van vakjargon. Termen die je als vanzelfsprekend helder beschouwd. Maar wat betekenen deze woorden of zinnen eigenlijk als je er eens goed naar kijkt, of luistert?READ MORE

0
0
Handelingsverlegenheid

Nu gaan we het écht anders doen

Handelingsverlegenheid

Statistisch gezien zitten er in Nederland 3 kinderen in iedere klas dat slachtoffer is van kindermishandeling of verwaarlozing. Als we deze kinderen verzamelen, dan zouden dat ter beeldvorming 533 basisscholen vol zijn. Dat zijn de Kuip en de Arena gevuld! De cijfers liegen er niet om. READ MORE

0
0
niet te ingewikkeld

Niet te ingewikkeld

niet te ingewikkeld

Een levend wezentje is op aarde gezet, klaar om zichzelf en de wereld om zich heen te ontdekken. Alle kleertjes en spulletjes voor handen en aan liefde geen gebrek. Ik zie het dagelijks op social media voorbij komen en kan mezelf niet bedwingen te denken aan de kinderen met een stuk minder gezellige omstandigheden.READ MORE

0
0

Intuïtie versus het brein

“Je intuïtie weet wat te doen. De kunst is alleen om je hoofd zijn mond te laten houden zodat je kan luisteren”

Heb jij ook wel eens dat je achteraf denkt: “Had ik maar (eerder) naar mijn onderbuikgevoel geluisterd?” Of “Dit is precies waarom ik er vanaf het begin al geen goed gevoel bij had?” READ MORE

0
0
Een bekende van je die slachtoffer is

Een bekende

Wat te doen als een bekende uit jouw omgeving in een gewelddadige situatie zit of gezeten heeft?

Een bekende van je die slachtoffer is

Liefste vriendin, 

 

Je wilde altijd zo graag dat ik je begreep… En dat heeft even geduurd. Want ik was boos. 
Boos op hem en boos op jou. Hoe kon hij jou dit aan doen? En hoe kon jij nog van hem houden? 

READ MORE

0
0